Dat houdt niet in dat het heel schoon is in huis maar meer de angst om met iemand of iets vreemds in aanraking te komen. Als er bijvoorbeeld visite is geweest moeten alle plekken waar zo iemand mee in aanraking kwam grondig worden schoongemaakt (de stoel, kopjes etc). Veel Chinezen hebben deze eigenschap en Ning verklaart het door uit te leggen dat er in China veel mensen op een kluitje wonen en Chinezen het met de hygiene niet zo nauw nemen (dit klinkt erg tegenstrijdig en dat is het ook). Op straat veel gerochel en gespuug - kleine kinderen die hun behoefte in de goot doen - toiletten zonder deuren en onbeschrijvelijk vies.
Ik vernam vorig jaar dus met verbazing dat ze hadden besloten om een hond te nemen. Honden beginnen hier steeds populairder te worden en je wilt natuurlijk niet achterblijven.. Het was een leuk beestje, het ras was mij echter geheel onbekend het deed mij ook niet aan een ras denken wat je in Nederland wel eens ziet rondlopen. Een vreemde hoekige kop, korte voorpoten en lang achterpoten - zeg maar een kruising tussen een Labrador en een Pekinees. Maar goed, mijn schoonzus en haar man waren er heel content mee.
Gisteren was het Qing Ming feest en onder het eten vroeg ik terloops hoe het met het beestje ging. Ze vertelde dat het hondje helaas niet meer onder ons was en tragisch aan zijn eind was gekomen. Het bleek dat ze het beestje nogal eens in de woongemeenschap vrij rond lieten lopen. De gemeenschap waar ze wonen is niet zo groot en zoals altijd ommuurd en bewaakt. Verder kent iedereen elkaar en weet dus van wie de hond is - geen probleem zou je denken. Haar man werkt bij de politie en zoals iedere rechtschapen diender besloot hij om het geval tot op de bodem uit te zoeken. Na in de omgeving wat rondgespeurd te hebben kwam hij op een plek met nogal wat bloedvlekken op de grond. Na de eigenaar van de woning aan de tand te hebben gevoeld kwam het hoge woord eruit. Hij bleek de hond te hebben geslacht en opgegeten. Mijn zwager dus razend en het begon al aardig in de richting van een handgemeen te komen (krijg het niet met de politie aan de stok). Uiteindelijk is het met een financiele tegemoetkoming opgelost.
Katten en honden zijn in China hun leven niet zeker en als je zo'n dier houdt kun je het beter goed in de gaten houden. Chinezen eten bijna alles en hondevlees staat hier ook gewoon op het menu. Het smaakt niet bijzonder en lijkt een beetje op haas. Zoals met ieder gerecht hangt het er ook helemaal vanaf hoe goed de kok is en hoe het wordt bereid. Het was voor de buurman van mijn zwager echter een duur grapje hij had hiervan in een top-restaurant top-hond kunnen eten.
Vandaag?
Nog een paar dagen wachten maar dan is het weer zo ver. Ik moest hier even aan denken toen ik vorige week weer een blad van de kalender scheurde. Het is alweer bijna Kerst en Nieuwjaar, de donkere maanden zijn weer aangebroken. Toch, als de kalender mij er niet aan had herinnerd had ik het niet geloofd. Hier is het zinderende hete weer wat gematigder geworden maar toch is het met een temperatuur van om en nabij de 25 graden nog steeds warm. De hemel is strakblauw maar de zon heeft gelukkig wat kracht ingeboet. Oktober en November zijn zeer aangename maanden in deze regio - je kunt nog steeds in je korte broek met t-shirtje rondlopen maar de airco is niet meer nodig.
Heel aangenaam vertoeven dus ware het niet dat de problemen in Europa mij de nodig hoodbrekens en stress bezorgen. Voor mijn werkzaamheden ben ik afhankelijk van het economische klimaat en als het daar slecht mee is gesteld wordt het erg moeilijk om nieuwe klanten aan te trekken. Daar komt nog bovenop dat de koers van de Euro sterk onder druk staat en ik mij afvraag of het vandaag of morgen niet helemaal in elkaar gaat storten. Mijn inkomsten zijn namelijk in Euro's maar om er hier van te kunnen leven moet ik ze eerst omzetten in Chinese Renminbi - ik heb dus dubbel last van de toestand rond de Euro.
Afgelopen zondag was het verder 7 weken geleden dat mijn schoonvader is overleden. Deze 7 weken markeren het einde van een periode waarbij de geest ronddoolt en hierna kan reïncarneren. Op deze speciale dag komt de familie weer bij elkaar om gezamelijk te eten en schoon schip te maken. We hebben de laatste spullen van hem bij elkaar gezocht en dit 's avonds aan de oever van de rivier verbrand. Deze spullen bestonden uit een paar uniformen en andere kledingstukken, dekens, kussens, zijn favoriete stoel, eetgerij en andere persoonlijke attributen. Net als overal zijn er ook hier mensen die alles meer of minder volgens de regels doen. Zo is een van de regels dat de vrouwen tijdens deze periode hun haar niet mogen knippen of wassen. De vrouw van mijn oudste zwager neemt deze regel dus heel letterlijk. Ik had haar ruim een maand niet meer gezien en je begrijpt dus wel hoe dat haar er nu uitzag. Ik denk dat mijn zwager wel blij is dat deze periode is afgesloten.
Ruim een week geleden was ik een paar dagen in Shanghai in verband met een muziekbeurs.
Shanghai is een mooie, bruisende stad waar van alles te zien is. Nu ben ik er al vaak geweest en heb de meeste hoogtepunten wel bezocht maar toch probeer ik als het even kan weer eens wat nieuws te vinden.
In Utrecht heb je het museum 'van speeldoos tot pierement' waar je draaiorgels, speeldozen en andere muziek automaten kunt bewonderen. Ik wist echter niet dat Shanghai ook een dergelijk musuem heeft.
Het is gevestigd op de 4e etage van het Oriental Art Center (het concertgebouw dus) in het Pudong district en is wat betreft formaat een stuk kleiner dan dat in Utrecht. Maar toch is het het bezoeken waard omdat de tentoongestelde apparaten nogal verschillen met dat in Utrecht en omdat het sterk contrasteert met de rest van Shanghai en China in het algemeen.
Grote draaiorgels zijn er niet maar wel een aantal kleine straatorgels. Verder speeldozen in alle soorten en maten en menselijke robots. Vooral deze laatsten zijn ruim vertegenwoordigd en heel grappig om te zien. De meeste zijn 'schrijvertjes'. Je legt een vel papier onder hun hand en zet het geval aan. Daarop begint het een tekening te maken met heel natuurlijke menselijke bewegingen - wonderlijk om te zien. De meeste van deze modellen zijn in Zwitserland gemaakt en zitten boordevol radartjes, snaartjes en tandwieltjes. Net als in Utrecht loopt er iemand met een groep mee die alles demonstreert en uitlegt - het is alleen allemaal Chinees wat de klok slaat.
Een paar jaar geleden begon de gezondheid van mijn schoonvader zienderogen achteruit te gaan. Het openbaarde zich vooral in evenwichts stoornissen en moeite met opstaan, zitten en lopen. Ruim een jaar geleden is hij onderzocht en werd er op diverse plaatsen in zijn lichaam kanker geconstateerd. Omdat er geen verdere behandeling meer mogelijk was heeft Ning aangeraden om het voor hem te verzwijgen (haar ervaring is dat men langer blijft leven - zonder angst voor het einde).
Hij woonde al jaren bij mijn jongste zwager in maar de verzorging werd begin dit jaar zo moeilijk dat we hadden besloten om hem na het Chinese Nieuwjaar naar een ziekenhuis te brengen. In het afgelopen half jaar is hij snel achteruit gegaan en zeer vermagerd. De afgelopen maanden sprak hij ook niet meer maar hadden we nog wel de indruk dat hij bij kennis was. Vorige week donderdag ging zijn toestand echter snel achteruit en is er van heinde en ver familie overgekomen. Zondagmiddag even over zes is hij uiteindelijk op 80 jarige leeftijd overleden.
Onmiddelijk na het overlijden werd het lichaam door de kinderen gewassen en aangekleed. Als eerste een spierwit gewaad met wijd uitlopende mouwen en pijpen. Daaroverheen een zwart/glimmend zijde gewaad en zwarte schoenen en muts. Tot slot een soort zwarte cape en op zijn borst werd een rechthoekige dunne, rode doek gedrapeerd met een paar chinese teksten. Ieder kind legde daarna een tot een klein pakje gevouwen bankbiljet gevuld met rijst op zijn borst. Het mortuarium hadden we al direct ingelicht en spoedig kwamen er twee medewerkers met een brancard om het lichaam op te halen.
's Avonds zijn we naar het huis van mijn zwager gekeerd. Hier hebben we voor de deur een vuurtje aangemaakt van (nep)geld en een schaal met water met hierin een aftreksel van lauwer bladeren neergezet. Het is daarna de gewoonte om je handen en gelaat te deppen met dit water en daarna over het vuur de woning in te stappen. Als eerste hebben we een altaar ingericht met hierop een foto, gedrapeerd met een zwart lint, hiervoor een urn voor de wierook en links en rechts een brandende kaars. Ook was er het bekende fruit, koekjes en wat snoepgoed. Hierna hebben we gezamelijk gegeten - veel gerechten maar allemaal zonder vlees. Het is hier niet de gewoonte om een advertentie te zetten of kaarten te sturen: iedereen wordt telefonisch op de hoogte gebracht. Aan de hand van een kalender wordt de juiste datum en tijd voor de crematie gekozen (Feng Shui). Er bleken twee gunstige momenten te zijn: dinsdag of vrijdag. We hebben voor dinsdag gekozen omdat niet iedereen die is overgekomen zo lang kan wachten. De kinderen (Ning en mijn zwagers en schoonzusters) bleven in het huis slapen en Lan en ik keerden die avond terug naar Lan Shan (zo heet het complex waar wij wonen). Ook bij het binnengaan van ons huis weer het ritueel met lauwerblad en vuur.
De volgende dag (maandag) kreeg iedereen een zwarte rouwband om de linkerarm gespeld - de linkerarm is voor mannelijke overledenen. Ook droeg iedereen een lange witte band om het hoofd, ongeveer zoals je in karatefilms wel ziet. Met de bezoekers was telefonisch afgesproken wanneer ze langs zouden komen. Vooral deze bezoeken maakte diepe indruk op mij. De kinderen zitten daarbij gebogen op hun knieen met het hoofd naar de grond gericht en de handen in de schoot. Het bezoek komt zwijgend binnen en plaatst buigend een aantal stokjes wierook in de urn. Hierna gaat men naar de kinderen en helpt hen troostend en condolerend overeind. Dit tafereel is hartverscheurend om te aanschouwen. De bezoekers blijven even en er worden hong bao's uitgewisseld (rode envelopjes met geld).
Zo rond een uur of twee gingen we naar het uitvaartcentrum. Dit centrum en crematorium is een onderdeel van de centrale begraafplaats van Nanning en ook zeer groot. Ik was hier in de loop der jaren al vaak geweest maar nog nooit bij het crematorium en alles daaromheen. Het bestaat uit diverse gebouwen die deels aan elkaar zijn gebouwd. Het mortuarium heeft allemaal ruimtes met glazen deuren aan de buitenzijde. Iedere ruimte biedt plaats voor een kist met glazen kap en onderin een koelinstallatie met achterin de ruimte een tweede deur die naar een centrale hal leidt. Buiten, voor iedere deur is een klein altaartje waar wierook en geld kan worden verbrand. We gingen als eerste naar een deel waar de papieren linten met tekst worden gekaligrafeerd (deze linten hangen naderhand aan rouwkransen). Daarna de plechtigheid besproken die de volgende dag zou worden uitgevoerd en tot slot naar het mortuarium. Mijn schoonvader lag opgebaard in de kist met daaromheen bloemstukken. Het lichaam had verder geen veranderingen ondergaan en zag er eigenlijk hetzelfde uit als de weken voor zijn dood. Voor de kist hebben we offers gegeven in de vorm van kip, vis, fruit en wat lekkernijen. Ook 3 glaasjes met sterke drank waarbij ieder van ons de glaasjes voor een deel vulden. Verder voor de deur het verbranden van geld en wierook. Bij terugkomst uitgebreid gegeten en veel gedronken - want net als in Nederland is het op dit soort dagen ook vol tegenstellingen.
Dinsdag was een drukke dag. De dag begon weer bij het mortuarium. het was in tegenstelling tot de vorige dag veel drukker. Voor de diverse ruimtes waren rouwplechtigheden aan de gang. Ook zag je regelmatig rammelende, rijdende brancards met overledenen voorbijgaan. iedere brancard voorzien van twee personen in lange witte dokterjassen en mondkapjes voor die min of meer hollend voorbijsnelden. De lichamen in het zwart gekleed met zwarte muts en bleek geel gelaat - het voelt alsof je in een griezelfilm bent beland maar hier heel normaal dus.
De uitvaartruimte hadden we een half uur gehuurd. Het lichaam werd hier naartoe vervoerd en achter de schermen wat toonbaarder gemaakt (gezicht een kleurtje gegeven en dergelijke). in de ruimte stond eenzelfde soort kist op een kleine verhoging. hieromheen veel bloemen en aan de rand van de ruimte (tegen de muur dus) allemaal kransen met de bekende linten. de bezoekers achter in de zaal en wij links naast de kist. een voorganger gaf hierop een korte toespraak waarna wij als eerste een rondje rond de kist liepen. Hierop bewezen de bezoekers de laatste eer.
Tussen de middag ging het hele gezelschap naar een restaurant om een uitgebreide maaltijd te nuttigen. Eind van de middag zijn we weer naar het uitvaartcentrum gegaan om de as in ontvangst te nemen en naar een ander deel te vervoeren waar het in een soort urn (kistje) ging. Deze brachten we vervolgens naar een soort plein waar allemaal offerplaatsen waren. In het verlengde van het plein beelden met de figuren uit de dierenriem en voor ieder figuur dus een aantal altaartjes. Hier hebben we nog een kleine ceremonie uitgevoerd waarbij we ook wat van de kleding die had bezat hebben verbrand. Het kistje is daarna opgeslagen in het mortuarium in een ruimte die sterk deed denken aan de bagagekluisjes op een vliegveld. De urn zal drie jaar worden opgeslagen en daarna worden bijgezet. Deze drie jaar is overigens niet bindend. In het geval van mijn schoonmoeder werd het na 2 jaar bijgezet omdat zij in een droom een teken gaf dat het eerder moest gebeuren.
Woensdag ben ik als eerste naar het PSB (public security bureau) gegaan om een nieuw visum aan te vragen. Dit had eigenlijk dinsdag moeten gebeuren maar ze deden niet zo moeilijk. Dit keer het laatste visum voor een jaar en daarna steeds een verblijfsvergunning die je iedere 5 jaar moet verlengen. Vandaag stond in het teken van het opruimen en uitzoeken van alle bezittingen. De kleding en dingen van geen waarde hebben we allemaal verbrand en het huis grondig schoongemaakt. Alles draait om het gunstig stemmen van de geesten en slechte geesten te weren. Als iemand is overleden gaat het verhaal dat de 3 geesten het lichaam verlaten. Een geest gaat naar de hemel waar het laatste oordeel wordt geveld om vervolgens weer te reincarneren, een andere geest gaat met het stoffelijk overschot mee naar de aarde en een geest blijft bij de familie. Vooral deze laatste geest is belangrijk. in tegenstelling tot Nederland blijft de geest van een overledene deel uitmaken van het gezin en participeert ook actief mee bij alle belangrijke gelegenheden (nieuwjaarsfeest etc). De geest is weliswaar niet zichtbaar maar kan zijn genoegen of ongenoegen kenbaar maken door toevallige gebeurtenissen of in dromen. Zo herinner ik me dat er op een avond een groene bidsprikhaan op de raampost naar binnen zat te kijken en Ning vertelde dat dat haar moeder was die ons in deze vorm een bezoekje bracht.
Hoe het systeem in China werkt is mij nog steeds niet helemaal duidelijk.
Het is weliswaar communistisch maar heeft ook veel westerse kenmerken. Vanuit Beijing wordt alles gedelegeerd en door lagere overheden uitgevoerd. Het is een soort piramide van baasjes boven baasjes, wat dat betreft niet veel verschil met Nederland. In de top wil met van tijd tot tijd weten hoe het er op de 'werkvloer' aan toe gaat en daartoe worden er bezoeken aan lagere overheden geregeld en moeten lagere overheden van tijd tot tijd vragenlijsten invullen.
Ning werkt voor de overheid en heeft hier dus ook regelmatig mee te maken. Zo wordt er een paar weken van tevoren aangekondigd dat er hoog bezoek komt en besproken wat er dan allemaal moet worden geregeld. Een van de vaste afspraken is dat als er aan een werknemer wordt gevraagd of deze op of aanmerkingen heeft deze het moet doen voorkomen dat alles geweldig gesmeerd loopt en er niets aan de hand is (Ning zorgt er dus altijd voor dat ze op dit soort dagen vrij heeft)
En dan de vragenlijsten.. Dit zijn allemaal meerkeuzevragen waar je dan antwoorden in de geest van "eens, neutraal, oneens" en "goed, geen mening, slecht" op kunt antwoorden. Als je ergens een ongunstig antwoord op geeft ben je verplicht om het formulier met je naam te ondertekenen. Dit heeft dus als gevolg dat iedereen aangeeft dat het allemaal goed loopt en prachtig is.
Dit systeem heeft tot gevolg dat de hogere overheden het idee hebben dat er nergens problemen zijn en alles gesmeerd loopt. Van tijd tot tijd loopt door dit systeem ergens wel iets vast en krijgt een hoger persoon die verantwoordelijk is voor dit deel de klappen. Dit systeem van baasjes en bovenbaasjes houdt zichtzelf echter ook vaak het hand boven het hoofd en er verdwijnt dus geregeld het een en ander in de doofpot. Als het daarna echt ergens gigantisch fout gaat (zoals laatst met dat ongeluk op een nieuw aangelegde hogesnelheidslijn) dan vallen er ook rake klappen en is het niet ongebruikelijk dat een paar baasjes voor lange duur achter de tralies verdwijnen of erger. Het zijn dit soort ongelukken die de moloch in Beijing van tijd tot tijd wakkerschudt en voor andere regelgeving zorgt. Toch zal het niet 1-2-3 veranderen, daarvoor is de corruptie binnen het systeem verantwoordelijk. Het baas-zijn heeft namelijk diverse materiale aantrekkelijkheden. Er wordt veel met geld en spullen geschoven om hogere baasjes gunstig te stemmen, wat dat betreft heeft het veel overeenkomsten met Italie.
Dit schuiven met geld komt overigens overal voor. Zo is het heel gebruikelijk om bij het solliciteren naar een goede baan de goden gunstiger te stemmen door geld te schuiven naar degene die de beslissing over het proces heeft. Een van de laatste rellen hierover is een soort piramide systeem wat hieromheen is bedacht. Aan de top van een dergelijk systeem staat een nepbaas. Deze doet het voorkomen alsof hij een geweldig bedrijf runt en personeel nodig heeft. De eerste solicitant krijgt te horen dat als deze 5000 Yuan schuift hij de garantie op een baan heeft. Als deze besluit om dat te doen krijgt hij/zij vrij spoedig de mededeling dat er even geen werk is en even geduld moet hebben. Na een tijdje raakt het geduld natuurlijk op (immers: geen werk geen inkomen) en begint het klagen bij de nieuwe baas. Deze biedt vervolgens een oplossing aan: Als de nieuwe werknemer voor 3 nieuwe solicitanten zorgt die ook weer in dienst worden genomen krijgt hij/zij zijn 5000 Yuan weer terug. Dit piramide systeem is op dit moment een ware plaag hier en er worden met grote regelmaat dergelijke netwerken opgerold. In de media wordt er veel aandacht aan besteed maar toch zijn er veel mensen die erin trappen. Het leger hoog opgeleiden is hier enorm en het aantal banen is lang niet toereikend, tel daarbij op dat het gewoon is om geld te geven voor een goede baan en je hebt vrij snel een goede bodem voor een dergelijk piramide systeem.
Volgende
Kalender
